strona główna >>
                                                                                     

Kertész André Amerykanin, 1894-1985


André Kertész jest znany jako jeden z mistrzów wśród światowych fotografów. Podczas swoje kariery, trwającej więcej niż 70 lat, stworzył obrazy utrwalające zwykłe życie, w bezpretensjonalnym stylu, używając wyłącznie aparatów małoobrazkowych. Mimo swojej pracy zawodowej w roli fotografa zachował życiową ciekawość, która pierwszy raz zachęciła go w wieku 18 lat do wykonania wizualnego świadectwa jego codziennego życia.

Pracując w różnorodnych stylach, od portretu do martwej natury, od deformowanych aktów do fotoreportaży, Kertész w niezwykły sposób zatrzymywał obraz na klatkach filmów, na których nie da się przeoczyć pełnych wyrazu szczegółów motywów. Miał trwały wpływ na światową fotografię, szczególnie w Francja gdzie był mentorem dla fotografów takich jak: Henri Cartier-Bresson, Robert Capa, i Brassai. Cartier-Bresson na potwierdzenie jego wpływu miał powiedzieć: "Cokolwiek my zrobiliśmy, Kertész zrobił to pierwszy."

Ogłoszony mistrzem przez sobie równym, krytyków i kuratorów w późnych latach 30-tych, reputacja Kertész’a cierpiała w ciągu dwóch kolejnych dekad, jako że jego komercyjna praca w Ameryce oderwała widzów od jego europejskiej działalności. Jednak od 1963 roku, zasięg jego wpływów, choć delikatny, intymny i szlachetnie ironiczny, jest niezaprzeczalny. Wernisaże, niezliczone książki i monografie dotyczące jego 20-letniej twórczości przywróciła Kertész’a w godne dla niego miejsce na fotograficznym panteonie.

Kertész urodził się w Budapeszcie, na Węgrzech, gdzie w roku 1912 ukończył wyższe studia na Akademii Handlowej. Interesowała go w tym czasie fotografia ulicy i scenek na niej się dziejących. Pracował wówczas jako referent na Giełdzie Papierów Wartościowych w Budapeszcie (od 1912 do 1914). Podczas służby w austro-węgierskiej armii na Bałkanach i w Centralnej Europie w latach 1914-15, Kertész fotografował swoich towarzyszy broni i ich operacje, aż do czasu, gdy został poważnie zraniony w bitwie (przez długi czas był sparaliżowany). Wiele jego obrazów zostało zagubiony podczas węgierskiej rewolucji w 1918 roku.

Pierwsza publikacja Kertesz’a wydana została w 1917 roku przez Erkedes Ujsag (Interesting Newspaper). Po wojnie wrócił do pracy na Giełdzie Papierów Wartościowych w Budapeszcie, gdzie pracował do 1925 roku, kiedy to przeprowadził się do Paryża. Przez 10 lat pracował jako niezależny fotograf w Paryżu dla europejskich czasopism, wliczając w to Vu, Art et Medecine, the London Sunday Times, Berliner Illustrirte Zeitung, i UHU. Jego praca jako fotoreportera była w tamtym czasie wysoko ceniona. Wykonał również liczne portrety psychologiczne paryskich artystów m.in. Legera, Mondriana, Chagalla, Brancusi’ego, i Colette’a. Jego pierwszy indywidualna wystawa odbyła się w galerii Sacre du Printemps w Paryżu w 1927 roku.

W 1936 roku, Kertész został zaangażowany do pracy przez Keystone Studios w Nowym Jorku. Zamierzał pozostać w Ameryce tylko przez krótki czas, ale w powrocie do Europy przeszkodził mu wybuch wojny. Od 1937 do 1949 pracował jako niezależny fotograf mody moda i wnętrz dla takich czasopism, jak Look, Harper's Bazaar, Vogue, Collier's, i Town and Country. W 1944 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie. Od 1949 do 1962 pracował wyłącznie na zlecenie Conde Nast Publications. Po 1963 roku, kiedy to bardzo poważnie zachorował, zarzucił kontrakty i poświęcił się osobistej twórczości fotograficznej, wystawianiem swoich prac i wydaniem publikacji na temat własnej życiowej twórczości.

W ciągu swego życia Kertész odebrał wiele honorowych nagród i odznaczeń. Otrzymał Srebrny Medal Exposition Coloniale w Paryżu w 1930, Złoty Medal na Venice Biennale w 1962, i Nagrodę Burmistrza Nowego Jorku w 1977 roku. Został członkiem Guggenheim Fellowship w 1975. W 1965 roku Amerykańskie Towaryszto Fotoreporterów ogłosiło go honorowym członkiem, natomiast francuski rząd odznaczył go tytułem Commander, Order of Arts and Letters, w 1976 roku.